زلزله منجیل! 26 سال بعد. آیا آماده ایم؟ دکتر مهدی زارع

یادداشت روزنامه ايران:١-٤-٩٥ (صفحه آخر):
زلزله منجیل ؛ 26 سال بعد آیا آماده‌ایم؟

مهدی زارع
استاد پژوهشگاه زلزله‌شناسی
و مهندسی زلزله
در زلزله 31 خرداد 69 منجیل که در غرب البرز و در یک تلاقی ساختاری مهم در ابتدای دره سفید رود رخ داد، در منطقه رود مرکزی و سه شهر مهم منجیل، رودبار و لوشان (که در شهرستان رودبار گیلان قرار دارند) با جمعیتی بالغ بر 120 هزار نفر، نزدیک به 16 هزار نفر (طبق آمار رسمی) کشته شدند. سد مهم منجیل آسیب دید ولی خوشبختانه با وجود آنکه مخزن سد پر از آب بود، فرو نریخت. امروزه در همان منطقه جمعیت در حدود 150 هزار نفر برآورد می‌شود.
رخداد حریق و ایجاد گودال در محل حفر تونل مترو در منطقه شهران در شمال غرب پایتخت روز جمعه 28 خرداد 95 نمادی از میزان آمادگی پرسنلی، مدیریتی و زیرساختی ما در سوانح مهم در تهران بود. همواره سؤال می‌شود آیا مانورهایی که برای آمادگی در برابر زلزله برگزار می شود برای سنجش آمادگی کارآیی کافی دارد؟ حادثه شهران روز جمعه گذشته باجود اینکه صرفاً در یک نقطه رخ داد و به هیچ عنوان گستردگی و وسعت یک زمین لرزه (مانند زلزله 31 خرداد 69 منجیل) در آن حادثه وجود نداشت، ولی عملاً توانست بخشی از مشکلات ما در میزان دسترسی به پرسنل و مدیران با کیفیت‌های بالای فنی و فناوری‌های پیشرفته هنگام بحران و همچنین سطح هماهنگی بین نیروهای عمل‌کننده و در میدان را در یک محله شهر تهران نشان دهد. این حادثه البته به غیر از مفقود شدن یک کارگر که ظاهراً در محل حادثه مشغول کار بوده است، پیچیدگی مهم دیگری نداشت، ولی هنگام زمین لرزه‌ای مانند زلزله 31 خرداد 69 منجیل که در 36 دقیقه بامداد روی داد، علاوه بر بی‌اطلاعی دقیق از پهنه آسیب دیده (هم به دلیل مشکلات شبکه‌های لرزه نگاری و هم به دلیل کوهستانی بودن منطقه مزبور) پهنه‌ای با جمعیت حدود 120 هزار نفری در معرض شدت تخریب بالا قرار گرفت. اگر مناطق 5 و 22 شهرداری تهران را که در مجاورت منطقه حادثه دیده شهران قرار دارند درنظر بگیریم، برآورد می‌شود که در سال 1395 جمعیت‌هایی به ترتیب بالغ برحدود 850 هزار نفر و حدود 150 هزار نفر داشته باشند. بنابراین فقط در این دو منطقه شهرداری ،جمعیت ساکن امسال حدود 1 میلیون نفر برآورد می‌شود. این بدان معنی است که در هر حادثه – مانند زلزله – که در نقطه ای از شمال غرب تهران رخ دهد، جمعیت در معرض خطر بالغ بر 10 برابر جمعیت در پهنه رودمرکزی زمین لرزه 31 خرداد 69 منجیل است. توجه کنیم که گسل شمال تهران با بازگشت هر 3000 تا 3500 سال یک رخداد زمین لرزه با بزرگی حدود 7 شناخته می‌شود و آخرین رخداد مهم زمین لرزه در این گسل در همین منطقه از تهران حدود 3000 سال قبل رخ داده است. برای رخداد زمین لرزه‌ای مشابه زمین لرزه منجیل باید در ناحیه مهمی مانند شهر تهران خود را بسرعت آماده کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عناوین اصلی